به ياد سيد هادي باليل موسوي نخلها در سوگ او اشك ميريزند عبدالنبي قيم
به ياد سيد هادي باليل موسوي
نخلها در سوگ او اشك ميريزند
عبدالنبي قيم
او را از طريق مقالاتش در «صوتالعشب» شناختم. اولين مقاله براي شناخت روح بلند و همت والاي او كافي بود. پس از آن هر وقت «صوتالشعب» را ميخريدم، به دنبال مقالههاي او بودم. با مطالعه مقالاتش هم به دانش وافر او پي بردم و هم روحيه علمي و متدولوژي او را دريافتم. با خواندن اولين مقالهاش از اينكه خوزستان و مردم عرب آن چنين مردان فاضلي دارد به خود باليدم و در همان حال خود را سرزنش كردم كه چرا پيش از اين نام او را نشنيده و يا او را نشناختهام.
مقالات او در زمينه بزرگان خوزستان و به ويژه پژوهش معتبر و علمي او در خصوص شيخ عبدعلي بن رحمه الحويزي از بهترين و قويترين مقالهها در زمينه ميراث فرهنگي مردم عرب است. و اگر او را مطلعترين و صاحبنظرترين فرد در اين عرصه بدانيم راه اغراق و مبالغه نپيمودهايم. پژوهشهاي استاد سيدهادي باليل شبري در نوع خود تازه، منحصر بفرد و بسيار باارزش هستند. او وارد قلمرو و عرصهاي شد كه پيش از او كسي وارد آن نشده و حتي جرأت وارد شدن به آن را نداشته است. تحقيق و مطالعه در زمينه أعلام خوزستان و به ويژه أعلام حويزه و دورق كاري بزرگ و طاقتفرسا است و اين فقط در حد مردان بزرگي چون سيدهادي است. وارد شدن در اين عرصه هم نشان از درك عميق و بينش والاي پژوهشگر دارد و هم از اراده پولادين و عزم راسخ وي حكايت دارد.
سيدهادي با قبول رنج و زحمت و مطالعه دهها و صدها كتب در صدد احياي پيشينه علمي و ادبي اين مردم بود. او ميخواست به ما نشان دهد نياكان ما تا چه اندازه در شكلگيري ميراث غني اسلامي نقش داشتهاند. او درصدد زنده كردن و برانگيختن احساس «خود باوري» در ميان جوانان ما بود. و الحق كه در اين راه چه مصائب و سختيهاي فراواني متحمل شده است.
استاد سيد هادي با صبر و حوصله فراوان و با پشتكار و صرف وقت و هزينههاي زياد به دنبال يافتن منابع و مآخذ دست اول بود تا بدينوسيله پژوهش خود را تكميل كرده و آن را غنا ببخشد. روش او در استفاده از منابع كاملاً علمي و استنادات ايشان به مراجع كاملاً آكادميك بود و باعث غناي مقالههاي او بود. پژوهشهاي او در اين زمينه تا چندين دهه و شايد تا يك قرن چراغ راهنما و حجت ساير پژوهندگان باقي خواهد ماند. برخلاف بعضيها كه به دنبال اسم و شهرت هستند سيدهادي در كمال آرامش و با طمأنينه و نجابت فقط به فكر خدمت به اين مردم بود. به همين دليل سختترين راه را انتخاب كرد و به دور از هياهو و تبليغات به پژوهشهاي سترگ خويش ميپرداخت.
او در استفاده از منابع و مآخذ بسيار امين بود و هيچگاه حق نويسندگان و مؤلفان را ضايع نميكرد، او به رونويسي از كتب ديگران عادت نكرده بود، به همين دليل پژوهشهاي او بريدههاي كتب ديگران نبود. همچنين برخلاف بعضيها كه به سرقتهاي ادبي خو گرفتهاند و نوشتههاي ديگران را به عنوان نوشته خود قلمداد ميكنند، او حتي اگر يك جمله از كتابي نقل ميكرد نام نويسنده و نام كتاب و شماره صفحه و سال چاپ و كتاب را ذكر ميكرد. همين موارد از احاطه كامل او به شيوههاي علمي پژوهش و صداقت ايشان حكايت دارد و اتفاقاً باعث اعتلاي مرتبه علمي پژوهشهاي او گرديده است.
فروتني و تواضع سيدهادي به همراه دانش وافر ايشان باعث شده بود تا ما ديرهنگام با نام و آثار او آشنا شويم. تلاش بيست ساله او در تأليف كتاب «الياقوت الأرزق في أعلام الحويزة و الدورق» گوياي جايگاه رفيع او در عرصه پژوهش و تحقيقات علمي است. شايد نسل ما به ارزش و اعتبار اين پژوهش ارزشمند پي نبرده باشد، اما قدر مسلم نسلهاي بعدي و مراجع آكادميك خواهند فهميد استاد سيدهادي چه خدمت بزرگي به فرهنگ و ادب اين خطه كرده است.
حسب اظهارات نامبرده ايشان تابستان گذشته جهت چاپ كتاب «الياقوت الأرزق» به سوريه سفر كرده و در همان حال در كتابخانههاي معتبر آن كشور به دنبال نسخ خطي و تأليفات نويسندگان و و اديبان خوزستان بوده است. انشاءالله آن كتاب تا امروزه چاپ شده باشد. در غير اين صورت بر ما است كه اين كتاب را به مرحله چاپ و توزيع رسانده و در مرحله بعد آن را از عربي به فارسي ترجمه كنيم. باشد تا بدينوسيله قطرهاي از حق سيدهادي به خويش را ادا كرده باشيم.
براستي مرگ انسانهاي بزرگ جانكاه و توانفرساست. هنوز خاطره وفات استاد فيلي اميري آن انسان بزرگ، آن اديب والامقام، سمبل خصايل اخلاقي و مظهر تواضع و فروتني را از ياد نبردهايم كه اين بار خبر ارتحال استاد سيدهادي باليل موسوي به ما رسيد و همه را غرق ماتم كرد. نميدانم مردم ما و به ويژه دوستداران علم و ادب تا چه اندازه به شأن و منزلت سيدهادي پي بردهاند؟ نميدانم جوانان ما تا چه ميزان ارزش كارهاي علمي او را شناختهاند؟ اما من اين را نيك ميدانم استاد سيدهادي پژوهشگر بزرگي بود كه آثار او در حد پژوهشگران بزرگ جهاني بود. مگر نه اين است كه او از ايرانشناس بزرگ «و.كسكل» ايراد گرفته بود و اشتباه او را با سند و مدرك نشان داده بود؟ استاد سيدهادي حق بزرگي به گردن همه ما دارد. اين را نيك ميدانم كه نخلهاي آبادان به حال او غبطه ميخورند و در سوگ او اشك ميريزند. اين را خوب ميدانم كه همه نخلهاي خوزستان در مقابل عظمت و بزرگي او سر تعظيم فرود ميآورند.
المرحوم السیدهادی بالیل الموسوی الشبری